Yazı Detayı
12 Şubat 2018 - Pazartesi 13:03
 
ARABULUCULUK NEDİR? MİRAS DAVALARINDA ARABULUCULUK
Merve Türkmen Kaplan
bankokaplan@gmail.com
 
 

 

Arabuluculuk konusu ülkemizde yeni uygulamaya girmiş bir sistem olmakla birlikte, henüz toplumumuz tarafından tam anlaşılamadığı gibi faydaları da tam olarak bilinememektedir.

 

Öncelikli olarak son zamanlarda hızla yayılan bu konuya, arabuluculuk nedir, faydaları ve süreci nelerdir, hangi hukuki uyuşmazlıklar arabuluculuğun konusu olabilir ve hangi hukuku konularda arabulucuya gidilemez ve özellikle Tarım Hukukunun ve miras hukukun hangi alanlarında arabuluculuk söz konusudur şeklinde sıkça sorulan soruların cevapları üzerinden konuya açıklama getirmeye çalışacağım. 

 

ARABULUCULUK NEDİR?

Arabuluculuk;  hukuk uyuşmazlıklarında, Arabuluculuk Kanunu kapsamında kabul edilmiş, tarafların serbest iradeleriyle karar verebilecek konularda başvurulan, mahkeme dışı, etkin bir alternatif çözüm yoludur.  Arabuluculuk yöntemine dava öncesi başvurulabilecekken, dava devam ederken de başvurulabilir.

Daha açık bir ifade ile, kamu düzenini ilgilendirmeyen ve cebri icraya elverişli konularda taraflar arabulucuya gidebilirler. Ancak tarafların sözleşme konusu yapamayacakları ve mahkeme kararı gereken konularda, örneğin, ceza davalarında, nüfus kaydına ilişkin davalarda yahut çocuk velayetine ilişkin davalarda arabuluculuk mümkün değildir.

Arabuluculuğun tanımını yaptıktan sonra şimdi de arabuluculuğun faydalarına ve sürecine kısaca değinelim.

 

ARABULUCULUĞUN FAYDALARI NELERDİR :

Arabuluculuk süreci, mahkeme de yer alan yargısal süreç ile zaman bakımından kıyaslandığında, çok daha kısa süren bir yöntemdir.

Yine arabuluculuk süreci yargı sürecine göre çok daha az maliyetli bir süreçtir.

Yargı sürecinde karar alma konusu, tarafların yetki ve iradelerinde değil iken, arabuluculukta , anlaşma tutanağının içeriğinin belirlenmesi veya anlaşamama gibi durumlar tamamen tarafların iradelerine bağlıdır.

Arabuluculuk yönteminde çözüm yolları aranırken tarafların menfaatleri ön planda tutulur. İki taraf için de ortak olan ve tarafların mutabık kaldıkları sonuca ulaşılmak hedeflenir iken, yargı sürecinde haklı ve haksız aranır ve ona göre karar verilir.  Yani yargı sürecinde, karar verme yetkisi tarafların elinde değil iken, arabuluculukta, anlaşma yahut anlaşamama hali tamamen tarafların iradesindedir.

Arabulucuyu taraflar kendi özgür iradeleri ile seçebilirler.

Arabulucuya gitmekle, mahkemeye gitme hakkınızı kaybetmezsiniz.

Arabuluculuk yönteminin en önemli özelliklerinden biriside gizlilik ilkesidir. Yargı sürecinde ise, tam tersine aleniyet ilkesi ön planda yer almaktadır.  Arabuluculukta gizlilik ilkesi esas olduğundan, süreç sonucunda anlaşamama durumu olması halinde dahi, gizlilik ilkesi baştan sona geçerliliğini koruyacak olup buna aykırı davranılmayacaktır.

Arabuluculukta, mahkemelerde ki gibi, iddia ve savunma, delil ve ispat yahut tahkikat gibi hususlar yer almamaktadır.

 

 

 

 

ARABULUCULUK SÜRECİ :

 

Taraflar kendi iradeleriyle belirledikleri bir arabulucuya veya adliyelerde bulunan arabuluculuk bürolarına başvuruda bulunabilirler.

Tarafların serbest iradeleri ile belirlenen yahut arabuluculuk bürosu tarafından görevlendirilen arabulucu, tarafları görüşmeye davet eder.

Arabulucu ve taraflar birlikte belirlenen gün ve saatte arabuluculuk görüşmesi yaparlar. Tarafların anlaşmaya varması durumunda, arabulucu anlaşmaya ilişkin mahkeme ilamı hükmünde tutanak düzenler.

Arabuluculuk görüşmesi sonucunda anlaşmaya varılamaması durumunda ise, arabuluculuk süreci sona erer ve uyuşmazlık dava yolu ile çözüme gider.

 

 

HANGİ UYUŞMAZLIKLAR İÇİN ARABULUCUYA GİDİLEBİLİR :

 

İş davalarında zorunlu arabuluculuk uygulaması dışında, her hangi bir uyuşmazlıkta da , taraflar zorunluluk olmadığı halde arabuluculuğa gidebilirler.

 

Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunun 1/2 maddesi gereğince; tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri iş veya işlemlerden doğan özel hukuk uyuşmazlıklarının çözümlenmesinde uygulanır.

Bir başka deyişle; tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri konular, genel olarak kamu düzenini ilgilendirmeyen konulardır. Örneğin;

 

Ticaret hukuku ve sigorta hukukuna ilişkin her türlü iş ve dava,

Maddi ve manevi tazminat davaları,

Mirasta mal paylaşımı, miras hukukundan kaynaklanan saklı pay nedeniyle tenkis davası, muris muvazası gibi hukuki uyuşmazlıklara dair davalar,

Boşanmada mal paylaşımı, boşanma davası kesinleşmişe, boşanmada maddi ve manevi tazminat talepleri, katkı payı alacağı ve katılma alacağına dair dava ve işler,

Gayrimenkul hukukundan kaynaklanan, vekillik yetkisinin kötüye kullanılması, usulsüz tasarruf vb. Gibi sebeplerle açılan tapu iptal ve tescil davaları, işgal tazminatı ( ecrimisil davası ) , önalım (şufa) davası, gayrimenkule yapılan müdahalenin men’i (tecavüzün önlenmesi) davası ortaklığın giderilmesi davası, izaleyi şüyu davaları, kat karşılığı inşaat sözleşmeleri ve gayrimenkul satış vaadinden kaynaklanan uyuşmazlıklar arabuluculuğa elverişli konular olmakla birlikte, tarafların mahkemeye gitmeden yahut mahkeme süreci devam ederken arabulucuya müracaatları ile çözüme kavuşturabilecekleri hukuki uyuşmazlık türleridir.

 

HANGİ UYUŞMAZLIKLAR İÇİN ARABULUCUYA GİDİLEMEZ :

 

Yukarıda saymış olduğumuz uyuşmazlık konuları dışında, aşağıda belirttiğim dava ve talepler için ise arabuluculuk yoluna gidilemez. Nitekim, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyecekleri hukuki sorunlara ilişkin uyuşmazlıklar, arabuluculuk yoluyla çözümlenemez. Genellikle bu tür uyuşmazlıklar kamu hukukundan kaynaklanan uyuşmazlıklardır. Ayrıca kamu hukukunun yanı sıra aşağıda belirteceğim aile hukukuna ve özel hukuka ilişkin bazı uyuşmazlıklar da arabuluculuk yöntemiyle çözülemez.

Özellikle ve önemle belirtmek gerekir ise; Ceza Muhakemesi Kanununa göre uzlaştırma kapsamında olan uyuşmazlıklarda arabuluculuk kanunu dışında yer almaktadır. Bu nitelikteki uyuşmazlıklara karşı, savcılıklara bağlı uzlaştırma büroları tarafından uyuşmazlık çözülmeye çalışılmaktadır.

 

Yukarıda bahsettiğim hususlar ışığında buna göre;

 

*ceza davaları,

 

* Aile içi şiddet iddiasını içeren uyuşmazlıklar,

* Boşanma davasına ilişkin çocukların velayeti ve vesayete ilişkin davalar,

* Nüfus kaydının düzeltilmesi veya değiştirilmesine ilişkin davalar,

*  İdari davanın yetkisine giren tam yargı davaları ile iptal davaları,

* Vergi hukukundan kaynaklanan davalar,

 

İmar Kanunundan kaynaklanan davalar,

Kat mülkiyetinden kaynaklanan bazı davalar,

Kültür ve tabiat varlıklarını koruma kanunundan kaynaklanan davalar,

İflas ve iflasın ertelenmesi davaları,

İş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan bazı davalar,

İş hukukundan kaynaklanan hizmet tespiti davaları ile iş kazasının tespiti vb. gibi tüm tespit davaları,

 

Arabuluculuk kapsamı dışında olan dava ve uyuşmazlık türleridir.

Buraya kadar genel olarak arabuluculuk nedir, faydaları ve süreci nelerdir, hangi uyuşmazlık türlerinde arabuluculuğa müracaat edilebilir ve hangi tür uyuşmazlıklar arabuluculuk kapsamı dışında kalmaktadır şeklinde özet bir bilgilendirme yaptıktan sonra, özellikle çok gündemde olan ve sıkça üzerinde durulan ortaklığın giderilmesi davalarında arabuluculuk konusuna aşağıda özel olarak kısaca değinmeye çalışacağım.

 

ORTAKLIĞIN GİDERİLMESİNE İLİŞKİN UYUŞMAZLIKLARDA ARABULUCULUK YÖNTEMİ VE FAYDALARI :

 

Özellikle çok sıkça görülen ve miras kalan malların bölüştürülmesi amacıyla ayrıca taraf sayılarının da fazla olması ve iletişim eksikliği hasebiyle , tarafların direk dava yoluna gittikleri görülmektedir.

 

Ancak burada üzerinde durulması gereken husus, taraflar açısından dava yoluna gidilip yargı sürecine geçildiği taktirde, yargılama sonunda, ortaklığa konu malların ya aynen paylaşılmasına yada icra yolu ile açık arttırmada satılarak bedelinin ortaklar arasında paylaşılmasına karar verildiği görülmektedir. Yargılama sonunda mahkemece satışa karar verilmesi halinde ise, dava masrafları ve yargılama harç ve giderleri ile satış masrafları ve dava sonunda avukatlık ücretleri birlikte değerlendirildiğinde önemli bir tutarın, yargılama sonunda azalmasına neden olduğu aşikardır. Bunun yanı sıra yargı süreci sonucunda yapılan satış sonunda oluşan fiyatta ortakları tatmin etmeyebilir.

 

Ancak arabuluculuğa başvurmak, ortaklığa konu bedelin belirlenmesinde, yüksek yargılama giderleri ve avukatlık ücretleri nedeniyle oluşacak zararı ciddi ölçüde azaltacak nitelikte bir çözüm yoludur.

Ayrıca ortaklığın giderilmesi davalarında arabuluculuk yöntemine başvurulması, ortaklar arasında çıkması muhtemel gerginliklerinde önüne geçecektir.

 

Yine özellikle miras davalarında sıkça gündemde olan ve manevi değeri olan aile yadigarı malların satılması da gerek maddi ve gerekse de manevi olarak tarafları yıpratabilmektedir.

 

Bununla birlikte, ortaklığın giderilmesi davalarında, taraflar ister davalı ister davacı olsun, aynı haklara sahip olacaklarından ve yargılama sonucunda davanın kazanılması yada kaybedilmesi gibi bir durum olmayacağından, ortakların aynı haklara sahip olduğu bir dava türüdür. Bu yönü ile de arabuluculuğa en uygun uyuşmazlık türüdür diyebiliriz.

 

Bunları örnekleyecek olursak; menkuller, gayrimenkuller, tapusuz taşınmaz üzerinde yapılan inşaatlara ilişkin enkaz bedellerine ilişkin uyuşmazlıklar, sicile kayıtlı gemiler ( gayrimenkul hükmünde), para ve alacaklar arabuluculuğun konusuna giren hususlardır.

 

Ortaklığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıklara ilişkin olarak, yargı sürecine girmeden arabuluculuk yöntemine başvurulabileceği gibi, yargılama süreci devam ederken de arabuluculuk yöntemine başvurulabilir. Bu durumda ise, tarafların sulh olması sonucu, sulh yoluyla davanın sona ermesi ve varılan anlaşmayı ile mahkeme hükmüne dönüştürme imkanı taraflarca sağlanmış olur.

 

Uyuşmazlığa konu maldaki payların, paydaşlar arası devri, yahut bir diğer paydaşa paylı bırakılabilmesi için, bütün tarafların oy birliği ile muvafakati gerekmektedir. Aksi taktirde ise, elbirliği ile mülkiyetin esasları uyarınca geçersiz olmaktadır.

 

Ancak elbirliği ile mülkiyetin değil de, paylı mülkiyetin söz konusu olduğu durumlarda ise, taraflardan bir kısmının anlaşması, diğerlerinin anlaşamaması halinde, anlaşan taraflar arasında uyuşmazlığın arabuluculuk ile çözümlenmesini mümkün kılmaktadır.

 

Yukarıda izah olunan tüm bilgiler ışığında, özellikle ortaklığın giderilmesi davalarında, yargılama sürecinden önce arabuluculuğa başvurulmuş olması, ortaklar arasında, gerek maddi anlamda mallarında meydana gelecek eksilmelerin önüne geçileceği gibi, gerekse de tarafların mutabık kalacağı şekilde ve özellikle daha az maddi ve manevi kayba sebebiyet verecek şekilde çözüme kavuşturulmasını sağlayacak ve tüm bu hususlar ile birlikte aynı zamanda sürecin yargılama sürecinde ki gibi yıllar boyu devam eden bir süreç olmaktan çıkartarak, daha kısa bir sürede çözüme kavuşmasına hizmet edecektir.

 

Av. Merve TÜRKMEN KAPLAN

 

www.merveturkmenkaplan.av.tr

 

turkmenkaplan@gmail.com

 

 

 

 
Etiketler: ARABULUCULUK, NEDİR?, MİRAS, DAVALARINDA, ARABULUCULUK, ,
Yorumlar
Haber Yazılımı