Yazı Detayı
21 Haziran 2019 - Cuma 15:11
 
Güzel Ahlaki Meleke, Cömertlik
Sefa Sami
sefa_sami@hotmail.com
 
 

 

Cömert; eli açık, mert, ikramcı ve kerem sahibi anlamına gelir. Dünya malı, dünya çıkarları adına hiçbir karşılık beklemeden sadece Allah rızası için, ihtiyaç sahiplerine meşrû sınırlar içerisinde yapılan maddi manevi yardımların genel adıdır. Cömert, Farsça’dan cevân-merd kelimesinden Türkçeleştirilmiş halidir.

 

İslam ahlaki değerlerinde âlimler cömertliği Sehâvet, Îsâr ve Cûd şeklinde derecelendirmişlerdir;

 

v Sehâvet: Kişinin mal varlığından bir kısmını ihtiyaç sahiplerine dağıtması. Zekât, sadaka misali…

 

v Îsâr: Kendi ihtiyacı olmasına rağmen elindeki var olan imkânları başkalarının hizmetine sunması. Ensar-Muhacir kardeşliği misali…

 

v Cûd: Kişinin malını çoğunu ihtiyaç sahiplerine dağıtıp az kalan kısmı ile idare etmesi. Hz. Ebû Bekir’in yapmış olduğu sayısız yardımlar misali…

 

Pek çok âyet-i kerimede infak, i’tâ, i’tâm, îsâr, ikram, bezl ve ihsan gibi cömertliğin önemini vurgulayan kelimeler geçmektedir. Hadislerde ise sehâvet, sehv ve cûd kelimeleri geçmektedir.

 

Cömertlik; gönüllü, hiçbir baskı altında kalmadan, isteyerek yapılan insanı bir melekedir. Kişinin cömertlik vasfına sahip olabilmesi için gönüllü ve hiçbir karşılık beklemeden yapması gerekir. Yapmış olduğu yardımları mümkünse kimselerin bilmemesi, gizli, saklı bir şekilde ihtiyaci yerlere ulaştırılmasını sağlamalıdır. Yardımda bulunduğu kişileri yahut kurumları üzecek, kıracak, böbürlenecek hal ve hareketlerde uzak bulunması her daim faydalı olacaktır. Bu vasfa sahip olanların kalpleri tertemiz olur. Her türlü kötülüklerden, nifaklardan, şerri tavırlardan uzak kalırlar. Onlar ki her zaman topluma maddi faydalar sağladıkları gibi manevi yönüyle de huzur, bereket getirirler. Şeytan bu yüce kalpli zatları gördükçe kıskanmaktan başka bir şey yapamaz.

 

Kişi elindeki var olan dünyevi mal ve mülkleri ihtiyaç sahiplerine dağıtmaktan geri kalmamalıdır. Allah’ın rızasını gözetleyerek, niyetlenerek yapılan her bir yardımın karşılığını Yüce Yaradan (c.c.) hem bu fani hayatta hem de ahiret hayatımız da misli ile karşılığını verecektir. Eksilen malların yerini fazlasıyla dolduracaktır. Lakin tam tersini yaptığımızda gün gelir elimizdeki var olanları kaybedebiliriz. Başkalarından ihtiyacı olan yardımları bekleyebilmeye, isteyebilmeye yüzümüz olsun. Şu da var ki gerçek ihtiyaç sahipleri gelip yardım istemezler. Allah tarafından varlıklı kişilerin yolu onların hanesinden geçer. “Malı olmayan kişide hırs değil kanaat olmalıdır. Malı olan kişide ise cimrilik değil cömertlik olmalıdır.” (İmam Gazali).

 

Unutmayalım ki tek mal- mülk sahibi, koruyucusu Allah’tır. Bizler günümüz, saatimiz dolana kadar bu mülklerin başında birer bekçilik görevini üstlenmekteyiz. Veren de Allah alanda Allah’tır. Peygamber Efendimizin şu güzel Hadis-i Şerifleri zaten durumu gayet iyi özetlemiştir;

 

“Cömert kişi, Allah`a yakın, Cennet`e yakın, insanlara yakın ve Cehennem ateşinden uzaktır. Hasis insan, Allah`tan uzak, Cennet`ten uzak ve Cehennem ateşine yakındır. Cömert cahil, ibadet eden cimriden Allah`a daha sevimlidir.” (Tirmizî, Birr, 40)

 

“Gıpta edilecek kişilerden biri de cömertlerdir.” (Buhârî, Temennâ, 5; Tevhid, 45)

 

Cömertlik cahiliye döneminin en önemli erdemleri arasında sayılmaktaydı. İslamiyet’ten evvel cömertliğiyle ün salanlar toplum içerisinde hem sevilir hem de büyük saygınlık gösterilirdi. İslam dini yeryüzünü şereflendirdikten sonra cömertlik Allah katında büyük fazilet olarak kabul edildi. Manevi değeri Allah (c.c.)’ın yanında çok yüksek olan bir derecedir. Kişiyi bencillik vebasından arındırıp Allah’ın rızasına layık olmakla birlikte insanların, toplumların sevgisini elde etme gibi güzel bir ahlaki muhtevaya kavuşturmuştur.

 

Kur’ân- Kerim’de latif, hâdi, rahmân, râhim, tevvâb, afüv, vehhâb, raûf, gaffâr gibi isimler Allah (c.c.)’ın cömertliğini anlatan başlıca kavramlardır. “Allah, cömerttir ve cömertliği sever” ( Tirmizi, “Edep”, 41)

 

Kur’ân- Kerim’de ve hadislerde cömertlik ilahi bir sıfat kabul edildiği gibi peygamberlerin sahip oldukları üstün bir fazilet olarak kabul edilmiştir. İslam âlimleri ve ahlakçıları bu konuya son derece önem vermişlerdir.

 

“Eli sıkı olma, büsbütün eli açık da olma. Sonra kınanır ve çaresiz kalırsın.” (İsrâ Suresi 29. ayet)

 

Örneklerin tümü bizler için birer mesaj ve birer ibretlik niteliğindedir. Kısacası cömertlik, cimrilik ile israfın tam orta noktasıdır. Konumuzla alakalı Âyet-i kerimeler, Hadis-i Şerifler, yaşanmış tarihi olaylar gibi sayısız örnekler vardır. Önemli olan kendi hayatımız için gerekli dersi alarak ona göre geleceğe hazırlanmaktır.

 

Kaynaklar:

1) TDV İslâm Ansiklopedisi,

2) İhyâ-u Ulûm-id-Din 3. Cild (Yazarı = Gazzâli),

3) Üsve-i Hasene (Erkam Yayınları

 
Etiketler: Güzel, Ahlaki, Meleke,, Cömertlik,
Yorumlar
Haber Yazılımı